De VVA-prijs 2009
werd toegekend
aan ererector VUB prof. dr. Els Witte

Fierheid
van de Vlaamse beeldhouwer Kobe

Bedankingswoord van Els Witte

Mijnheer de Voorzitter, geachte leden,

Ik wil u graag danken voor deze blijk van waardering vanwege uw Verbond. Om verschillende redenen ben ik vereerd te behoren tot de groep van mensen aan wie u deze prijs uitreikt. Bij enkele van deze redenen wil ik even blijven stilstaan, redenen die aangeven dat de belangen en waarden die u ondersteunt, parallel lopen met wat ik in mijn carrière ook heb voorgestaan en dat nog steeds wil blijven doen.

U verdedigt de belangen van de academici en de universiteiten

Vlaanderen heeft een lange strijd moeten leveren om eigen universiteiten en een flinke universitaire elite te doen ontstaan. Er is ondertussen veel bereikt. Verschillende  universiteiten en associaties  functioneren,  die de drie functies (onderzoek, onderwijs en dienstverlening) elk op hun manier uitstekend vervullen.
Die drie functies heb ik ook altijd erg belangrijk gevonden.
Onderzoek staat uiteraard op de eerste plaats. Dat is de kern van de academische wereld. Ik ben dan ook heel blij dat ik nu wat meer tijd heb gekregen om me daar intenser dan voorheen mee bezig te houden. Overdracht van kennis aan een zo groot mogelijk potentieel van mensen in de samenleving, ongeacht hun afkomst, geslacht en leeftijd, sluit bij die onderzoeksfunctie  nauw aan. In mijn loopbaan heb ik aan dat democratiserings- en feminiseringsproces  intens kunnen bijdragen (docente aan ca. 45.000 studenten, promotor van bijna 400 licentieverhandelingen, en van 25 doctores) . Als Rector ben ik eveneens in staat geweest om dat proces te stimuleren.

De universiteit heeft echter ook een directe rol te spelen in de samenleving, onder meer via beleidsondersteunend onderzoek in zoveel mogelijk sectoren. Met het Centrum Brussel, nu BRIO, heb ik daar inderdaad willen aan bijdragen, terwijl ik als voorzitter van de VRT de wisselwerking tussen onderzoek en praktijk op een vrij interessante wijze heb kunnen meemaken, ook al was dat niet in een gemakkelijke periode.

U verdedigt het Nederlands in de academische  wereld

Meer dan ooit is dit een moeilijke opdracht aan het worden. De tijd dat universitair onderwijs in het Nederlands op het Frans bevochten moest worden, is lang voorbij. Maar de internationalisering stelt ons nu voor het probleem dat onze taal als wetenschappelijke taal uit de onderzoekswereld aan het verdwijnen is. Dat is niet geheel onbegrijpelijk. Het Engels heeft als wetenschappelijke taal in zeer veel sectoren het monopolie bereikt. Ook onze onderzoeksinstellingen passen zich daar aan aan. Projecten indienen en beoordelen gebeurt in Vlaanderen in het Engels. Het Nederlandse voorbeeld werkt op die praktijk overigens sterk in. En in Nederland volgt men die politiek op een vrij radicale wijze. Om u een voorbeeld te geven. Ik kreeg deze week een vraag om een Nederlandstalig werk te bespreken voor een Nederlands historisch tijdschrift. Ik kon kiezen tussen Frans, Engels of Duits : het Nederlands is als “moderne” taal geschrapt, kreeg ik als toelichting van de redactie.

Kortom, er moet op toegekeken worden dat het Nederlands niet helemaal verdwijnt in de universitaire wereld. Bij  de vulgarisatie van de onderzoeksresultaten moeten zeer brede groepen in de samenleving  bereikt kunnen worden, zoniet vervullen de universiteiten niet langer één van hun belangrijkste functies: de overdracht van kennis in een wereld waarin kennis centraal staat.

U hecht belang aan de aanwezigheid van Vlamingen en Nederlandstaligen in Brussel

En ook hier is waakzaamheid meer door ooit geboden. Er ontstaan in Vlaanderen grotere groepen die zich van Brussel afkeren, die de emancipatie van Vlaanderen niet willen afgeremd zien door toegevingen aan Brussel en zijn uitbreidingsstreven in de Rand. Maar anderzijds ontstaan er ook in Brussel tendensen om op zichzelf terug te plooien. Ik behoor tot diegenen die menen dat dit geen toekomstgerichte politiek is. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest  is wegens zijn internationale en Europese karakter een heel grote meerwaarde voor Vlaanderen en ook voor Wallonië. De banden aanhalen is dus een veel interessantere politiek. Ik pleit dan ook  voor nog een sterkere band tussen Vlaanderen en Brussel en voor de ondersteuning van de Nederlandstaligen in de hoofdstad. Uit grootschalig onderzoek dat we met BRI0 uitvoeren, blijkt trouwens dat het Nederlands in Brussel niet achteruit gaat. Steun aan de Nederlandstalige universitaire instellingen in Brussel moet daar een belangrijk onderdeel van blijven, en ook op dat vlak schort er op het ogenblik wel een en ander, zeker wat de steun aan mijn eigen universiteit betreft. Uw prijs aan mij interpreteer ik dan ook graag als een aanmoediging om ook op dat vlak waakzaam te blijven en verder te strijden.

Nogmaals, mijnheer de voorzitter en geachte leden van het Verbond van Vlaamse Academici, mijn oprechte dank voor deze waardevolle prijs en voor het prachtige beeldhouwwerk dat deze prijs symboliseert.

Prof. em. dr. Els Witte, VUB